Politiek
Voor het reilen en zeilen in de gemeente is de democratisch gekozen gemeenteraad de eindverantwoordelijke. De uitvoering van het bestuur is een taak van het college van burgemeester en wethouders. Via de kaderstellende, de verordenende en budgettaire bevoegdheden controleert de raad het college van burgemeester en wethouders. De raad en het college van burgemeester en wethouders kunnen zich in hun taak laten bijstaan door de raadscommissie en adviescommissies. Ook kunnen de raad en het college van burgemeester en wethouders bevoegdheden overdragen aan een bestuurscommissie, die namens hem of haar dan de bevoegdheid uitoefent. Hieronder volgt een nadere omschrijving van het bestuur, de bestuursorganen en de commissies.
Gemeenteraad
Aan het hoofd van een gemeente staat de gemeenteraad. In Wymbritseradiel telt deze 17 leden. De raad wordt om de vier jaar gekozen door de inwoners van de gemeente die 18 jaar of ouder zijn.
College van burgemeester en wethouders
Het college van burgemeester en wethouders (BenW) vormt het (dagelijks) bestuursorgaan van de gemeente. De burgemeester is voorzitter van de gemeenteraad en van het college van BenW. Hij is de enige bestuurder die niet wordt gekozen. Hij wordt voor een termijn van zes jaar benoemd door de Kroon (Koningin plus ministers). De wethouders worden door de gemeenteraad benoemd. Zij zijn geen lid van de raad, uitgezonderd de situatie, dat zij bij hun benoeming wel lid van de raad zijn en in hun opvolging als raadslid nog niet is voorzien.
De burgemeester is naast de gemeenteraad en het college van BenW een zelfstandig bestuursorgaan. De gemeentewet belast de burgemeester met taken op het gebied van openbare orde en veiligheid. Het college van BenW wordt ondersteund door de gemeentesecretaris en de aan het college ondergeschikte ambtelijke organisatie. In het duale stelsel is dat 99% van de ambtelijke organisatie.
Raadscommissie
Vervolgens is er nog de raadscommissie. Deze bestaat uit raadsleden, danwel kandidaat raadsleden. De taak van de raadscommissie is tweeledig. Enerzijds vindt hier het overleg plaats met het college van BenW en anderzijds is het met commissiewerk een voorbereiding op de raadsvergadering(en). De raad en raadscommissie worden ondersteund door de raadsgriffier (de raadsgriffie).
Rekenkamercommissie
Eén van de taken die de raad heeft is controleren of burgemeester en wethouders de opgedragen taken op de juiste manier uitvoeren. De rekenkamercommissie is een speciaal voor die controlerende taak ingestelde commissie. Deze commissie doet regelmatig onderzoek binnen de gemeentelijke organisatie. Er wordt vooral gekeken of de inzet van het geld wel geleid heeft tot het doel waarvoor de raad het beschikbaar heeft gesteld of de ontwikkelde activiteiten wel op een efficiënte wijze zijn uitgevoerd tegen zo laag mogelijke kosten en of het ook gebeurt volgens de vastgestelde regels.
Adviescommissies
Naast raadscommissies zijn er nog de commissies van advies aan het college van BenW of de gemeenteraad. Tenslotte kan er nog sprake zijn van bestuurscommissies. Deze oefenen zelfstandig taken uit van het college van BenW of van de gemeenteraad. Bestuurscommissies komen binnen onze gemeente nog niet voor.
